به نوع اتم‌ها است يعنى مواد تركيب كنندهء اجسام ، در اين فرض از برخورد و تركيب اتفاقى اتم‌ها كرات و اجسام به وجود مىآيند و مسأله عليّت و معلوليت متزلزل است . اين فرض بنابر عللى كه بايد در تاريخ فلسفه بررسى شود در همان يونان باستان هم كم‌تر مورد توجه واقع شد و يك بخش از مبارزات و جدال‌هاى بين فلاسفه مربوط به رد نظريات پيروان تفكر اتمى است در تاريخ تمدن علمى اسلامى مسألهء اتمى بودن اجسام مجددا مورد توجه واقع شد . عمدتا فلاسفه افكار و نظريات آن‌ها را مردود مىدانند لكن گروهى از متكلمان به علت فوايدى كه مىتوانستند در پاره‌اى از اصول اعتقادات مذهبى برند فرضيه اتمى بودن را به نحوى پذيرفته‌اند و آثارى بر اين فرضيه بار كرده‌اند كه در كتب كلامى كما و كيفا مذكور است . مكان - مكان در لغت عبارت از امرى و چيزى است كه چيزى ديگر در آن نهاده شود و يا بر آن تكيه كند . مسئلهء مكان يكى از مسائلى است كه هم از لحاظ ماهوى و هم از لحاظ وجودى افكار و انظار فلاسفه را به خود جلب كرده است . مع ذلك امارات و علايمى براى مكان ذكر شده است كه مورد اتفاق همهء فلاسفه است از اين قرار : 1 - « ما يصح ان ينتقل الجسم عنه اواليه و ان يتمكّن فيه » 2 - « ان يكون مشار اليه » 3 - ان يكون مقدارا له نصف و ربع 4 - « ان يكون بحيث يمتنع حصول جسمين فى واحد منه » و لكن در مورد وجود آن اختلاف است . صدرا گويد جمهور حكما گويند ، مكان عبارت از سطح باطن از جسم حاوى است به نحوى كه هيچ جزئى از آن خارج از سطح نباشد و اين وضع واقع نيست مگر در اجزاى اين عالم مانند آحاد عناصر و افلاك و هر گاه مجموع آن چه در اين عالم است از امكنه و ازمنه به طور جملى و كلى و بدان نحو كه يك شىءاند لحاظ شوند به يك نام خوانده مىشوند و چيزى خارج از آن‌ها نيست كه به نام مكان خوانده شود و الا مجموع مجموع نخواهد بود و بنابر اين براى اين جهان مكانى نيست پس مكان به قول صدرا امرى داخل در خود عالم و همان سطح باطن از جسم حاوى است . ( سطح حاوى و محوى فلك الافلاك ) و به طور كلى پنج مذهب در مورد مكان وجود دارد از اين قرار : 1 - سطح جسم كه ملاقى با جسم است . 2 - سطح باطن جسم حاوى كه مماس با سطح ظاهر محوى است . 3 - بعدى كه اقطار آن متساوى است با جسم متمكن در آن 4 - هيولاى جسم است . 5 - صورت جسم است . بعضى گويند مكان و زمان هر دو امر متوهم‌اند و در خارج چيزى به نام مكان موجود نيست و چون هدف ما در اين كتاب به طور اختصار بيان اصطلاحات و عقايد صدر است لذا از شرح و بسط اقوال صرف‌نظر مىكنيم . « 1 » ملائكه - يكى از مباحث مورد توجه ملاصدرا در بسيارى از آثارش بحث در ملائكه

--> ( 1 ) اسفار ، ج 1 ، سفر 2 ، صص 38 - 42 .